Tết năm nay, cái Tết thứ ba ở nước ngoài, mình cảm nhận rất rõ thành quả của hai vợ chồng mình trong việc bồi đắp, nuôi dưỡng tình yêu Tết cho con. Vì năm nay, con mình thật sự háo hức mong chờ Tết, chủ động làm nhiều thứ để ăn Tết, tận hưởng Tết. Mình cảm nhận rất rõ sự khác nhau giữa việc xem ba mẹ ăn Tết và việc chính mình ăn Tết. Năm nay, con thật sự trở thành chủ thể trải nghiệm, trực tiếp thực hành việc ăn Tết, chứ không còn là người ngoài cuộc nữa. Thậm chí, niềm háo hức của con còn lây sang cả hai vợ chồng mình. Con đã cho mình cơ hội sống lại cảm giác mong Tết đến từng ngày thời thơ bé.

Thời thơ bé, tại sao mình thích Tết và háo hức mong Tết đến nhỉ, mình tự hỏi. Mình mong chờ điều gì? Rồi mình nhìn con, tại sao con thích Giáng Sinh? Vì Giáng Sinh tất cả là cho con, cả nhà, cả xã hội làm tất cả để các con có một quãng thời gian hạnh phúc nhất, kỳ diệu nhất.

Thế thì, mình cũng muốn con được tất cả những điều vui vẻ, đẹp đẽ như thế vào dịp Tết. Mình nghiệm ra, muốn con yêu Tết, khi không có cộng đồng bên cạnh, thì ba mẹ phải nỗ lực gấp nhiều lần để tạo ra một dịp Tết cho con. Con không nhận được gì, thì yêu làm sao nổi? Mình muốn Tết trở thành một đặc quyền của con: Mình vừa ăn Giáng Sinh như các bạn, nhưng mình còn ăn thêm Tết nữa (làm người Việt Nam quá ngầu, quá sướng!), giống như mình ăn hai cái Giáng Sinh vậy đó. Đây là năm đầu tiên, mình cảm thấy là: À, vợ chồng mình làm được rồi – con mình cũng mong ngóng Tết, mê Tết như mê Giáng Sinh vậy. 

Ở Việt Nam, nhiều gia đình, trong đó có ba mẹ mình nói chung ăn Tết giản tiện, chủ yếu là nghỉ ngơi sau một năm làm việc vất vả, chứ không câu nệ nhiều chuyện lễ bái, cúng kiếng. Cho nên những điều mình duy trì ba mùa Tết vừa rồi cũng là những điều con có hứng thú, con thích làm thôi.

Trang trí Tết

Hai năm trước thì mình cùng con treo các đồ trang trí Tết mua sẵn lên thôi. Năm nay thì khác, con chủ động trang trí nhà. 

Con rủ mình làm lego chữ Tết, làm chậu mai, làm con lân để lên kệ.

Con đi xuống khoảng xanh chung của chung cư tìm các cành cây rụng, chọn cành mà con ưng ý, mang lên nhà rửa sạch, treo đồ trang trí làm cây Tết. Đằng sau còn dán bánh chưng xanh, bao lì xì đỏ nữa.

Con vẽ hoa mai và hoa đào lên bảng vẽ LED, bật đèn trang trí cho đẹp, viết chữ “mai”, “đào”, mình còn nghe con giảng giải cho ba hoa nào là hoa nào, hoa nào ở miền Nam, hoa nào ở miền Bắc nữa.  

Con cặm cụi hai buổi tối làm một bức tường Tết: có đầy đủ tất cả biểu tượng của Tết luôn: con ngựa cho năm ngựa, bánh chưng xanh, dưa hấu đỏ, cành mai vàng, cành đào tươi, lồng đèn và ba người nhà mình đứng dưới, chữ Tết, con lân, bao lì lì xì, dòng chữ Chúc mừng năm mới, thêm cả Landmark 81 là toà nhà cao nhất ở Sài Gòn… 

(bên phải là nỗ lực viết câu có nghĩa là “Chuyện tốt tới liền liền” – một câu chúc Tết phổ biến trong tiếng Hoa”)

Giáng Sinh có nhiều biểu tượng: người tuyết, ông già Noel, cây kẹo hai màu trắng đỏ, vòng nguyệt quế, bông tuyết… Tết cũng thế, và bức tường Tết mà con làm, dù vụng về, non nớt, cho mình thấy những biểu tượng của Tết đã in sâu trong tâm trí con, là một phần bản sắc văn hoá của con. Mình rất cảm động và tự hào. 

Văn nghệ Tết

Từ trước Tết khoảng hai ba tuần mình bắt đầu mở nhiều bài hát chủ đề Tết hoặc có giai điệu vui vẻ, tươi sáng. Mình dạy con hoặc ôn lại một vài bài thiếu nhi như: “Bánh chưng xanh”, “Ngày Tết quê em”, “Sắp đến Tết rồi”. Còn lại thì nghe “Tết ơi Tết à”, các bài có chú Đen Vâu như “Đường về nhà”, “Mang tiền về cho mẹ”, “Vị nhà”, “Triệu điều nhỏ xíu xiêu lòng”.

Trên đường đi học con hát nghêu ngao bài “Bánh chưng xanh”:

Con mình thích hát hò, nhảy múa, chắc trẻ con đứa nào cũng vậy, nó lại cũng thích biểu diễn nên hai năm nay cứ dịp Tết là mình đăng ký cho con hát ở sự kiện Tết của cộng đồng. Năm ngoái con hát “Tết tết tết tết đến rồi”, năm nay con hát “Bài ca tôm cá”. Có vài tuần để tập nên con giúp con đếm ngược tới Tết, à, còn hai tuần nữa, còn một tuần nữa là đến ngày biểu diễn văn nghệ Tết đó. 

Tập văn nghệ là cơ hội để mình dạy con tiếng Việt, giờ tập hát cũng là giờ học tiếng Việt và âm nhạc, văn hoá Việt. Mình sửa phát âm của con cho rõ hơn, giải thích cho con câu từ của bài hát: “Sóng cả đừng ngã tay chèo” là gì, “hò dô” là gì, “sức khoẻ dồi dào” là sao, “người ra Trung ra Bắc vô Nam” là sao. 

Hoặc một hôm cu cậu ngồi hí hoáy vẽ, sau đó đố mình: đố mẹ đây là hình minh hoạ cho bài hát nào. Mình còn đang bối rối, thì cu cậu giải thích luôn: Đây là ba, còn đây là Đôn, mà mẹ thấy chân dài chưa, có nghĩa là lớn rồi, 16 tuổi rồi. Ba đang cố gắng đưa lì xì cho Đôn mà Đôn nói “No”. He he, đó là bài hát “Nhưng bé lớn rồi bé không thích lì xì.” Mình phá ra cười, đồng thời cũng nhận ra, con không chỉ hát, mà con nhớ, con nghĩ về nó, con vẽ minh hoạ cho nó luôn.

Sau khi biểu diễn bài “Bài ca tôm cá” khoảng một tuần, lúc đi công viên, trời hửng nắng, con nói với mình, mẹ ơi “một ngày nắng đã lên vui đi ta lo gì”, ứng dụng câu mở đầu của bài hát hay quá luôn.

Thích nghe nhạc Việt, thích hát nhạc Việt giúp mình, ba mẹ mình kết nối với con tốt hơn. Ba mẹ mình nghe cháu hát các bài hát tiếng Việt thì vui lắm, vì ông bà hiểu được, khen tới tấp nên con lại càng thích học thêm nhiều bài tiếng Việt để khoe ông bà. 

Múa lân

Trang trí Tết, văn nghệ Tết, tưởng vậy là có không khí lắm rồi, nhưng không, phần đặc sắc nhất của Tết năm nay là múa lân. 

Trước Tết, mình có hơi đắn đo không biết có nên mua cho con một bộ đồ múa lân không. Mình nghĩ, chậc, biết đâu bộ đồ múa lân này sẽ trở thành một phần ký ức của con. Kiểu nó sẽ hồi tưởng lại “Hồi mình còn nhỏ, mẹ mình đã mua cho mình bộ đồ múa lân, mình đã thích nó nhiều như thế nào…” Thế nên may quá, mình đã mua, vì bộ đồ múa lân, cuối cùng đóng góp một phần lớn vào ký ức rộn ràng về Tết năm nay của gia đình mình. 

Biết mẹ mua cho bộ đồ múa lân, con mình nôn nao mãi không ngủ được, cứ hỏi màu gì, cho bao nhiêu người múa, mặc có êm không, đuôi có dài không v.v. Rồi nằm tưởng tượng ra các “moves” (“Moves” tiếng Việt nói sao mẹ, mẹ cũng không biết luôn). Mình cùng con xem mấy video dạy múa lân cơ bản, mình mới học được từ moves trong múa lân nói là “bộ pháp”: bộ pháp ba bước chào, bộ pháp trung bình tấn… Con cho mình cơ hội học ngôn ngữ và văn hoá của chính mình rồi đó. 

Nhận bộ đồ được hai ngày thì khối cấp 1 ở trường con tổ chức hội chợ bán đồ chơi, sách cũ, bánh kẹo nhà làm để gây quỹ cho trường. Mình mới hỏi, con muốn đóng góp tiết mục múa lân cho hội chợ không. Chàng ta lại quá thích đi chứ, tập tới tập lui. Hôm hội chợ, mình tải sẵn một bài trống lân, vác loa đến trường, để một thùng quyên góp ở giữa sân trường. Bài múa khoảng 5 phút không phải đúng bộ pháp gì đâu, nhưng rất lăn xả, được sự ủng hộ hết mình của các phụ huynh và các học sinh. Rất nhiều phụ huynh lại khen con dạn dĩ và tự tin quá, múa hay quá, các bạn học thì lại tò mò xem bộ đồ, xin chụp hình chung (như ngôi sao!), cô giáo chiếu video cho cả lớp xem, và lại còn tuyên dương vì đã quyên góp được 19 bảng cho nhà trường. Ôi, cậu ta đến sướng. 

Múa lân ở hội chợ trường

Cả Tết này mình không biết mình đã xem bao nhiêu màn múa lân tại nhà của con, cùng con xem bao nhiêu video múa lân, múa sư, múa rồng. Nhờ con mà mình biết múa lân và múa sư khác thế nào, nhờ con mình biết kiểu múa Mai Hoa Thung là như thế nào. 

Sau đó khi xem múa lân ở sự kiện Tết cộng đồng của người Việt, và múa lân của người Hoa, con đều rất chăm chú, không phải chỉ xem múa mà còn như một người “cùng nghề” nữa, lại còn phê bình ai múa đều, múa đẹp. 

Hết tự múa, xem múa thì lại vẽ. Đây, vẽ đội trống lân, vẽ múa lân, múa sư quanh quả cầu, múa rồng. Tất cả đều là nhớ lại mà vẽ, mình do xem quá nhiều video múa mà cũng phân biệt được ngay cái nào nó vẽ múa sư, cái nào múa lân Mai Hoa Thung. Những bức tranh non nớt này cũng chính là minh chứng là con yêu thích, con cảm được, con mơ tưởng về một phần bản sắc văn hoá của mình. 

Đi chơi và mua sắm Tết 

Ba năm nay, dịp Tết nào nhà mình cũng sắp xếp thời gian để đi chơi xa một cuối tuần. Do thành phố nơi mình sống khá nhỏ, không có sự kiện Tết cộng đồng, cho nên nhà mình thường đi đến thành phố khác  lớn hơn, ví dụ Manchester, vì có cộng đồng người Việt đông đảo hơn.

Năm nay đã là năm thứ ba, con mình đã biết Tết sẽ được đi chơi xa, được ở khách sạn, được đi chơi nhiều chỗ thú vị, cho nên có cảm giác háo hức, mong chờ Tết đến để đi chơi. Vừa rồi, khi đi thăm ông bà nội, bà bảo kể cho bà nghe về chuyến đi Manchester đi, thì thứ đầu tiên nó nhắc đến là, ở Manchester có một chỗ tên là Travelodge (chuỗi khách sạn bình sân rất phổ biến ở đây). Ở Travelodge bà có thể ăn gì tuỳ thích (bữa sáng), có thể xem phim hoạt hình Simpsons (chả hiểu sao lần nào ở khách sạn mở ti vi lên cũng gặp trúng phim Simpsons), bà cũng có thể ăn mỳ lon nữa. Ăn mỳ lon ở khách sạn là “truyền thống” của gia đình, một năm chỉ hai lần vào Tết và Trung thu nên con mình thấy rất đặc biệt, rất đáng mong chờ. 

Ở Manchester, nhà mình tham sự kiện Tết cộng đồng, con xem múa lân, được lì xì, ăn vài món ăn Việt ở các quầy hàng, và con biểu diễn bài hát con đã tập một tháng qua. Sau sự kiện thì mình cho con đi khu vui chơi bạt nhún (trampoline park), đi loanh quanh ngắm phố phường, đi ăn pizza. Nói chung “chiến thuật” của mình chỉ là, mình để dành những việc con thích làm dồn vào Tết. Những chuyện như một chuyến đi xa cuối tuần, đi ăn pizza, đi chơi công viên trampoline v.v. là những thứ lúc nào làm cũng được, nhưng mình có chủ ý làm vào đúng dịp Tết, qua đó tạo nên sự háo hức cho con. 

Cuối tuần trước Tết, nhà mình cũng đi tàu sang thành phố lân cận để đi một cửa hàng Việt Nam mua sắm Tết. Thành phố của mình nhỏ nên không có cửa hàng Việt, mặc dù có thể đặt đồ ăn online nhưng mình chọn đến tiệm trực tiếp mua, mẹ mình bảo là “Ăn một bát cháo chạy qua quãng đồng”, nhưng mục đích là để có thêm hoạt động Tết cho con, chứ đặt online thì con chẳng tham gia vào được. Mình nói con tên của tiệm, hôm đó gần đến thì mình bảo con tìm giúp mẹ nha, con chăm chú nhìn biển hiệu, nhận ra được tên tiệm thì reo lên, vui lắm. 

Nhà mình trong năm ăn uống đơn giản, mình ăn đồ ăn kiểu châu Á nói chung, siêu thị địa phương có gì ăn nấy chứ không cầu kỳ, cho nên con biết chỉ dịp đặc biệt như Tết mới có cơ hội đi mua đồ ăn Việt Nam. Cũng như những năm trước, mình cho phép con chọn từ 5-7 món ăn vặt, bánh kẹo của Việt Nam mà con thích. Từ trước ngày đi là con đã nôn nao suy nghĩ xem mua món gì. 

Vào cửa hàng một cái là, mẹ ơi bánh chưng kìa, chân gà kìa, mẹ ơi toàn người Việt Nam! Xong rồi đứng đắm đuối ở kệ đồ ăn vặt, vừa nhìn hình vừa cố gắng đánh vần xem đấy là món gì. Xong ngẩn ra một tí rồi reo lên, mẹ ơi đang mở bài “Đường về nhà” kìa! Mình lắng nghe thì đúng thật, con nghe ra được bài hát tủ thì sướng quá, lẩm nhẩm hát theo, về nhà còn đòi mở đi mở lại. Chỉ một chuyện nhỏ như thế mà truyền cho con cảm hứng lâu dài để học đọc tiếng Việt, để hát và nghe nhạc Việt. Đây hai mẹ con mình với hai túi chiến lợi phẩm:

Mùng một Tết! 

Nói ra thì thấy có vẻ nhỏ nhặt, nhưng con mình rất mê nghỉ học. Chỉ riêng việc mình thì được ở nhà trong khi các bạn phải đi học là đủ làm nó sướng lâng lâng rồi. 

Năm nay Tết muộn, trùng vào kỳ nghỉ giữa kỳ nên con có cả tuần ở nhà chơi đúng dịp Tết luôn. Còn mấy năm trước, mình vẫn chủ động báo nhà trường cho con nghỉ ít nhất là một ngày vào mùng một Tết. Mình tự cam kết với bản thân: ít nhất trong thời gian con học tiểu học, mình sẽ luôn cho con nghỉ ít nhất một ngày mùng một Tết. Nói chung cũng vì mình may mắn có lịch làm việc linh hoạt nữa. 

Không chỉ nghỉ học ở trường, mà nếu có lớp ngoại khoá như bơi lội thì cũng nghỉ luôn. Đặc biệt, con được nghỉ luôn giờ tập đọc tiếng Việt với mẹ. Thật ra giờ tập đọc chỉ vài phút thôi, nhưng đối với con mình đó là một tác vụ rất nặng nề. Ngày nào dù dài dù ngắn đều có giờ tập đọc, kể cả cuối tuần, nên phải là một dịp đặc biệt lắm mẹ mới cho nghỉ. Một năm có mấy dịp như thế thôi: Giáng Sinh, Tết, sinh nhật, Trung thu. Cho nên từ mấy ngày trước là nó đã hí hửng nhắc đi nhắc, mùng một Tết không phải đi học, không phải tập đọc. 

Mình cho con gọi cho ông bà ở Việt Nam chúc Tết, rồi đại diện ông bà lì xì cho con. Năm nay con đã biết nói một câu chúc Tết hoàn chỉnh rồi, “Con chúc ông bà năm mới Bính Ngọ sức khoẻ dồi dào, sống lâu trăm tuổi, an khang thịnh vượng, vạn sự như ý”. Tập nói lời chúc này cũng hơn tháng, ngày nào cũng tập nói, đến Tết thì nói trôi chảy luôn. 

Còn làm bao lì xì bằng kim bấm cho mẹ, được hẳn 50 xu

Ngày thường nhà mình khá là nghiêm khắc về chuyện ăn bánh kẹo, nhưng Tết và trung thu là hai ngày trong năm mình cho phép con ăn bánh kẹo thoải mái. (Giáng Sinh cũng không có đâu nhé). Bánh kẹo, đồ ăn vặt mua từ hôm trước đến giờ chưa được ăn, phải để dành đến mùng một mới được ăn. Cho nên sáng mùng một trong khi bố mẹ ngủ nướng thì con đã tung chăn, gọi bố mẹ dậy vì náo nức. Chồng mình nói: “Cứ như Giáng Sinh lần thứ hai ấy nhỉ?” Đúng rồi đấy, cũng là cảm giác hồi hộp không ngủ nổi như ngày mình còn bé. 

Nó bỏ ăn sáng, bày tất cả các loại đồ ăn vặt ra, bánh đậu xanh, bánh tráng trộn, bánh Chocopie, cơm cháy chà bông, kẹo dừa, bánh gạo rồi sung sướng nhâm nhi từng món một. Đến trưa thì cả nhà đi chơi, lấy tiền lì xì mua kem rồi mua xu chơi điện tử. Một ngày không phải là tốt cho sức khoẻ lắm nhưng đúng là vui như Tết! 

Kết

Với mình, Tết ở nước ngoài không nhất thiết phải là “truyền thống”, phải là ký ức xưa cũ hay di sản nặng nề đặt lên vai con, mà niềm vui, sự háo hức của con mới là ưu tiên hàng đầu. Chỉ cần nghĩ xem trẻ con thích gì, con mình sẽ vui, sẽ háo hức vì điều gì là mình hoàn toàn có thể tạo nên một mùa Tết đáng nhớ cho con và cả gia đình rồi. Sau ba mùa Tết, mình đã chạm tới điều mình mong mỏi nhất: con mê Tết, háo hức đón Tết và tự hào về “đặc quyền” được ăn Tết như một người Việt Nam. Mình hy vọng bài viết này đã truyền chút cảm hứng cho các bạn tạo ra ký ức về Tết vui vẻ, đầm ấm, rực rỡ âm thanh và sắc màu cho con. Chúc các bạn thành công nhé!

—

Sách thiếu nhi song ngữ Việt – Anh mình viết cùng anh Jack Noble vừa ra mắt: https://tinyurl.com/4e9we9kr